Meest gestelde vragen
Vraag 1
Eet / drink tenminste een pond groente per dag
Wat is gezonde voeding?
Antwoord:
Dit is een moeilijk vraag. Wat voor de ene persoon gezond kan zijn kan voor een ander ongezond zijn. Een goed voorbeeld hiervan is als iemand allergisch is voor tarwe. Dan kun je wel zeggen dat volkorenbrood gezond is, maar voor zo iemand met een tarwe-allergie is het uiterst ongezond. Voor een gericht advies over wat voor jou een gezonde voeding is, is het noodzakelijk om meer van je te weten. Hoe oud ben je, je voorgeschiedenis, mogelijke klachten, etc.
Toch zijn er globale adviezen te geven over wat gezond is en wat niet.
Een paar stellingen:
De meeste mensen in Nederland eten te veel en eten te snel. Ze kauwen niet goed, praten tijdens het eten, zijn vaak gehaast en vergeten dat de vertering reeds in de mond begint. Eten moet je dus zorgvuldig kauwen, goed inspeekselen en dan pas doorslikken.
Verder zijn wij van mening dat het goed is om minder geraffineerde producten te eten, minder suiker, minder snoep, minder witmeel, etc. Hoe meer iets lijkt op zijn natuurlijke verschijningsvorm hoe beter. Honing is beter dan witte suiker en kunstmatige zoetmiddelen als aspartaam.
Biologische en ecologische (EKO-keurmerk) voeding is gezonder, mits vers. Eet veel groente, rauwkost, niet te rijp fruit, noten, zaden en bonen of peulvruchten. Eet regelmatig koolsoorten, vooral broccoli, eet regelmatig vette vis of lijnzaadolie.
Drink niet te veel koffie, 's avonds vooral geen koffie drinken (mag wel caffeïne-vrij). Drink regelmatig groene thee of rooibosthee.
Er is geen geldig medisch excuus om alcohol te drinken. Als je wel alcohol drinkt, doe het dan met mate en bijvoorkeur in de vorm van rode wijn. Sterke alcoholische dranken zijn af te raden.
Het is gezonder om vegetarisch te eten dan om vlees te eten. Bovendien bezorgen we door het eten van vlees veel dieren een hoop ellende en een miserabel leven. In Nederland leven meer varkens dan mensen en toch zie je ze nooit. Dat kan niet gezond zijn. Ecologische / biologische veeteelt is een stuk diervriendelijker. Je hoeft absoluut geen vlees te eten. Sterker nog, het is gezonder om het niet te eten. Vegetariërs leven langer, hebben minder botontkalking (osteoporose), minder hart- en vaatziekten en minder kans op kanker. Mensen met reuma hebben vaak beduidend minder pijnklachten als ze overgaan op een dieet zonder vlees en met meer vette vis (zalm, makreel, haring, sardines, "alles waar een "a" inzit", etc.) of lijnzaadolie. Lijnzaadolie kan in ons lichaam worden omgezet tot visolie. Wie lijnzaadolie niet lekker vind kan een smakelijker, gezondere en zuiverder olie-melange genaamd Omega & More, Perfect Balance gebruiken. Dit is te bestellen op internet:www.wnp.nl. Voor meer informatie over wat goede vetten zijn, zie het boek van mevrouw Enig: Feiten over Vetten, op internet: www.enig.com
Probeer verder 3 keer per dag wat te eten en zo weinig mogelijk tussendoortjes. Wij vinden het onzin dat mensen met een hypoglycaemie vaker zouden moeten eten. Er is een spreekwoord dat zegt: Eet 's ochtends als een keizer, 's middags als een werknemer en 's avonds als een zwerver. Hier valt alleen op te merken dat het gemiddelde dieet van een zwerver niet de voorkeur heeft. Wel is de afname van de hoeveelheid te nuttigen voedsel over de dag van groot belang. Voor mensen die 's avonds nog stevig sporten gelden andere regels.
Voor meer informatie over gezonde voeding zie ook bij ons hoofdstuk over boeken, o.a. de boeken van collega natuurarts Andrew Weil.
Zie ook onder adviezenvoor meer informatie en bij de overige vragen & antwoorden.
Vraag 2
Waarom zou ik extra voedingssupplementen innemen?
Antwoord:
Uiteraard is dit iets wat mag, niet hoeft. Je kunt kiezen voor je redelijk voelen en redelijk goed eten of voor je optimaal voeden en je optimaal voelen. Ook voor mensen die zich nu gezond voelen vinden wij het aan te raden om een soort van basis suppletie in te nemen. Deze basis suppletie bestaat uit een goede multivitaminen-mineralen preparaat en extra vitamine C. Een van de redenen voor ons advies voor een minimale aanvulling is dat uit diverse onderzoeken blijkt dat de gemiddelde Nederlander niet gezond eet, en zelfs al zou hij of zij eten volgens de richtlijnen van het Voorlichtingsbureau voor Voeding, dan nog is er vrij snel sprake van tekorten van een of meer mineralen of vitaminen. Een onderzoek van TNO in samenwerking met de SOE toont duidelijk deze tekorten aan. (zie op internet: www.soe.nl en zie ook op www.ortho.nl)
In onze voeding zit niet meer wat er in hoort te zitten. Kroppen sla groeien in een kas, staan bijna dag & nacht in het licht en groeien op steenwol en wat water met enkele mineralen. Zo'n krop sla kan niet eens meer bloeien. Zodra het een stengel krijgt ( het zogenaamde "doorschieten") valt deze stengel om en verrot de plant. Dit is het voedsel dat de meeste Nederlanders eten als ze denken dat ze gezond een kropje sla naar binnen werken. Een biologisch kropje sla groeit twee tot drie keer zo langzaam, maar heeft in die groeiperiode ook meer tijd om andere nuttige mineralen op te nemen. Het zelfde verhaal geldt voor de meeste groenten.
Naast minder volwaardige voeding hebben we ook te maken met een verhoogde behoefte aan bepaalde stoffen. We leven in een tijd met meer stress, meer informatie en minder rust. Kijk eens in een dierentuin hoe een aap eet en rustig aan doet. Daar kunnen we wat van leren.
Zo'n gorilla krijgt in de wildernis zo'n 3000 tot 4000 milligram vitamine C binnen met zijn voeding. En wij zouden dan aan 70 mg genoeg hebben? Een geit produceert in stress situaties tot 15 gram vitamine C. Hoeveel stress hebben wij. Eten we ook meer groenten en fruit als we gestressed zijn?
Er zijn vele studies die het nut aan tonen van extra vitaminen. Zo laat een epidemiologische studie van G. Block zien dat inname van extra vitamine C levensverlengend werkt (tot 5 jaar langer) en een andere studie toont aan dat door het innemen van een multivitamine mensen na een jaar inname een duidelijk meetbare verbetering hebben van hun stemming (mood). Zie voor een bijna dagelijks aangepast overzicht van studies over de invloed van extra supplementen op onze gezondheid: www.ortho.nl
Voor de medici en geïnteresseerden:
Bruce Ames heeft diverse artikelen gepubliceerd waaruit blijkt dat zelfs lichte tekorten van diverse stoffen (o.a. foliumzuur, de B-vitaminen, vitamine C en E, etc.) kunnen zorgen voor een verhoogde schade aan het lichaam, vergelijkbaar met schade die ontstaat door bestraling. En verder laat hij zien dat er tenminste 50 ziektebeelden zijn waarbij er door genetische afwijkingen een verhoogde behoefte is aan sommige nutriënten om een enzym dat minder goed functioneert betere te laten werken. Deze mensen hebben dus veel hogere doseringen nodig van bijvoorbeeld foliumzuur dan iemand die dit defect niet heeft. Zie o.a. deze studies te vinden op Pubmed:
Arch Biochem Biophys. 2004 Mar 1;423(1):227-34.
A role for supplements in optimizing health: the metabolic tune-up.
Ames BN.
Children's Hospital Oakland Research Institute, CA 94609, USA.
bruceames@chori.org
An optimum intake of micronutrients and metabolites, which varies with age and
genetic constitution, would tune up metabolism and give a marked increase in
health, particularly for the poor, young, obese, and elderly, at little cost.
(1) DNA damage. Deficiency of vitamins B-12, folic acid, B-6, C or E, or iron or
zinc appears to mimic radiation in damaging DNA by causing single- and
double-strand breaks, oxidative lesions or both. Half of the population may be
deficient in at least one of these micronutrients. (2) The Km concept.
Approximately 50 different human genetic diseases that are due to a poorer
binding affinity (Km) of the mutant enzyme for its coenzyme can be remedied by
feeding high-dose B vitamins, which raise levels of the corresponding coenzyme.
Many polymorphisms also result in a lowered affinity of enzyme for coenzyme. (3)
Mitochondrial oxidative decay. This decay, which is a major contributor to
aging, can be ameliorated by feeding old rats the normal mitochondrial
metabolites acetyl carnitine and lipoic acid at high levels. Many common
micronutrient deficiencies, such as iron or biotin, cause mitochondrial decay
with oxidant leakage leading to accelerated aging and neural decay.
Publication Types:
Review
Review, Tutorial
PMID: 14989256
----
Am J Clin Nutr. 2002 Apr;75(4):616-58.
High-dose vitamin therapy stimulates variant enzymes with decreased coenzyme
binding affinity (increased K(m)): relevance to genetic disease and
polymorphisms.
Ames BN, Elson-Schwab I, Silver EA.
Department of Molecular and Cellular Biology, University of California,
Berkeley, USA. bames@chori.org
As many as one-third of mutations in a gene result in the corresponding enzyme
having an increased Michaelis constant, or K(m), (decreased binding affinity)
for a coenzyme, resulting in a lower rate of reaction. About 50 human genetic
dis-eases due to defective enzymes can be remedied or ameliorated by the
administration of high doses of the vitamin component of the corresponding
coenzyme, which at least partially restores enzymatic activity. Several
single-nucleotide polymorphisms, in which the variant amino acid reduces
coenzyme binding and thus enzymatic activity, are likely to be remediable by
raising cellular concentrations of the cofactor through high-dose vitamin
therapy. Some examples include the alanine-to-valine substitution at codon 222
(Ala222-->Val) [DNA: C-to-T substitution at nucleo-tide 677 (677C-->T)] in
methylenetetrahydrofolate reductase (NADPH) and the cofactor FAD (in relation to
cardiovascular disease, migraines, and rages), the Pro187-->Ser (DNA: 609C-->T)
mutation in NAD(P):quinone oxidoreductase 1 [NAD(P)H dehy-drogenase (quinone)]
and FAD (in relation to cancer), the Ala44-->Gly (DNA: 131C-->G) mutation in
glucose-6-phosphate 1-dehydrogenase and NADP (in relation to favism and
hemolytic anemia), and the Glu487-->Lys mutation (present in one-half of Asians)
in aldehyde dehydrogenase (NAD + ) and NAD (in relation to alcohol intolerance,
Alzheimer disease, and cancer).
Publication Types:
Review
PMID: 11916749
Vraag 3
Wat is een goede multivitamine?
Antwoord:
Er is niet één goede multivitamine die voor iedereen goed is. De keuze van een multivitaminen/mineralen preparaat dat bij je past kan het beste door een orthomoleculair arts worden gemaakt. Deze arts zal zijn of haar keus onder andere laten afhangen van factoren als: leeftijd, geslacht, soort werk, mate van stress, moeite of gemak van pillen slikken, bepaalde lichamelijke aandoeningen, aanleg voor bepaalde ziekten, de prijs van de multi en eventueel na bepaling van aangetoonde tekorten van diverse mineralen en vitaminen. Ook is het zinvol om na een tijd een goede multivitaminen/mineralen preparaat te hebben ingenomen te laten controleren of je alles wat er in zit ook daadwerkelijk opneemt. Dit kan middels bloedonderzoek en eventueel een haaranalyse.
Om zonder eerst een orthomoleculair arts te consulteren toch zelf al vast te beginnen met een multivitamine preparaat zijn er enkele simpele dingen waar je op kunt letten bij het uitzoeken van een goede multivitamine die je wilt gebruiken als een basis aanvulling.
Als eerste adviseren we je het "Gouden boekje voor de Gezondheid" van apotheker Gert Schuitemaker door te lezen.
Let vooral op de volgende zaken:
Staat er duidelijk omschreven wat erin zit en in welke verbinding?:
Dus niet goed is: Magnesium 20 mg
Wel goed is: Magnesium (als aminozuurgebonden) 100 mg (elementair Magnesium)
Als er geen verbinding beschreven staat en er staat bijvoorbeeld Magnesium 20 mg, dan is het meestal Magnesiumoxide dat 20 mg weegt. Deze Magnesiumoxide neem je niet goed tot nauwelijks op en dus is dat een slechte keuze. Bovendien krijg je dan dus geen 20 mg Magnesium binnen, want je mag er zo enkele milligrammen aftrekken voor het -oxide deel.
Voor mineralen geldt vooral dat het bijvoorkeur aminozuurgebonden, organisch gebonden of gecheleerd moet zijn.
IJzer in een multi moet het liefst zeer laag gedoseerd zijn (maximaal 5 mg). Mannen hebben meestal geen extra ijzer nodig. Vrouwen wel, vooral als ze nog menstrueren, daarna niet meer. Teveel ijzer geeft een verhoogde vrije radicalen belasting voor het lichaam en daarmee meer schade aan hart- en vaten en grotere kans op het krijgen van kanker. Mannen leven langer als ze bloeddonor zijn en dat komt o.a. doordat ze hun ijzer daardoor wat kwijtraken.
Voor vitaminen gelden andere regels. Ook hier is de omschrijving van belang, het soort en uiteraard ook de dosering. Vaak staat de dosis ook uitgedrukt als percentage van de ADH, de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Deze richtlijn is onzin, het is gericht op het niet krijgen van een gebreksziekte en heeft niets te maken met een optimale dosis (een dosis die echt je gezondheid ten goede komt).
Let er op dat de vitamine B6 bijvoorkeur als pyridoxaal -5-fosfaat zit, deze vorm is veel effectiever.
En vitamine E het liefst als het d-alfa-tocoferol succinate en dat het een natuurlijke vitamine E betreft. Toevoeging van andere tocoferolen (andere soorten vitamine E, zoals gamma-tocoferol en ook tocotriënen juigen we toe)..
Het liefst bevat de multi iets pure vitamine A (bijv. retinolpalmitaat) en de voorloper van vitamine A natuurlijk betacaroteen. Synthetisch betacaroteen is sterk af te raden. Andere carotenoïden als luteïne en zeaxanthine zijn echter zeer aan te raden).
Bij zwangerschap(-swens) adviseren we met behulp van een orthomoleculair arts een goede keuze te maken. Er moet dan o.a. extra gelet worden op foliumzuur, B6, B12, zink, magnesium, ijzer en vitamine A en D gehalte.
Vitamine C zit bijna nooit voldoende in een multi (met uitzondering van de Life Extension Mix) en dient dus extra te worden ingenomen. Neem geen Time-released Multi (geen vertraagde afgifte) en zeker geen Time Release Vitamine C. Vitamine C en ook vele andere stoffen worden in het eerste deel van de dunne darm opgenomen. Time-released tabletten geven vertraagd de vitamine C af, dus ook als het al de dunne darm gepasseerd is. Dit is dus zonde van je geld. Dat je vitamine C zou uitplassen en dat het dus alleen maar dure urine geeft is niet geheel waar. Je plast het uit, maar de halfwaarde tijd van vitamine C is zo'n 8 uur, dat wil zeggen na 8 uur is de helft van de vitamine C nog in je lichaam en doet daar nog steeds zijn werk. Als je dus over de dag verdeeld enkele grammen (1000 - 4000 mg) vitamine C inneemt zit je dus de hele dag en nacht met voldoende vitamine C in je lichaam.
Enkele ons inziens goede merken multivitaminen zijn:
Life Extension Mix (www.lef.org)
Plantina Multi Vitamine A t/m Zink (The Ortho Company)
Omnium en VM 2000 (Solgar)
Multi 4 (Orthica)
BioMultiPlus (Nutramin / Biotics)
Dutch Vita Min Caps (VitOrtho)
Health Reserve Core Level Multi (Biodynamics / Euro-Nutri)
en ook de merken TwinLabs en Douglas leveren enkele goede producten.
Een nieuwe zeer prettige trent is dat een aantal fabrikanten zichzelf de norm van de USP (United State Pharmocopeia) en GMP (Good Manufactors Protocol) hebben opgelegd. Dat wil zeggen dat iedere potje een eigen serienummer heeft, dat van alle ingrediënten precies wordt gecontrolleerd en geregistreerd waar het vandaan komt en of het zuiver is (en dus niet te veel pesticiden, zware metalen of andere verontreinigingen bevat) en of er werkelijk inzit wat er in hoort te zitten. Bovendien worden er nooit verschillende stoffen in dezelfde machines gebruikt, zelfs niet in de zelfde ruimten voor dat deze gereinigd zijn. De kamers waar het productieproces plaatsvindt zijn voorzien van overdruk en er zijn zeer strenge hygiënische eisen. Dit komt uiteraard de betrouwbaarheid en veiligheid van deze middelen zeer ten goede. De fabrikanten Solgar, Nutramin (Biotics), Twinlabs en Douglas voldoen aan deze eis. VitOrtho voldoet voor een aantal producten van hun aan deze eis, van The Ortho Company weten we dat de middelen zeer uitgebreid getest zijn op hormonale verontreinigingen en dat die er niet in zitten en uit ervaring weten we dat de stoffen erin goed worden opgenomen en van Orthica weten we dat ze het niet zelf maken, maar door diverse andere fabrikanten laten maken, waarbij er ook een strenge controle plaatsvindt.
Niet genoemde merken kunnen eveneens goed zijn, het is onmogelijk voor ons om met al deze merken een goede ervaring op te doen.
Producten van leveranciers volgens het Multi Level Marketing systeem (bijv. Herbalife, Wellness, Juice Plus) keuren we ten zeerste af. Het is een oneerlijk handel systeem, waarbij de prijzen vaak veel te hoog liggen terwijl de kwaliteit gemiddeld tot goed is. Met dit systeem verdienen artsen en therapeuten veel geld met de verkoop van hun supplementen. Het is te vergelijken met een pyramide systeem, alleen de mensen aan de top worden er beter van.
Vraag 4
Kun je teveel voedingssupplementen binnenkrijgen?
Antwoord:
Ja, dat kan, al komt het vaker voor dat iemand te weinig binnen krijgt. Bij een normaal gebruik en inname van enkele goede voedingssupplementen komt overdosering niet voor en zeker niet indien het is voorgeschreven door een kundig (lees orthomoleculair geschoolde) arts. Als je zelf op eigen houtje van allerlei vitaminen pillen wat inneemt is het mogelijk dat je van sommige stoffen te veel binnen krijgt.
Vitamine A kan gevaarlijk zijn in hoge doseringen, het geeft schade aan het ongeboren kind en dus mogen zwangeren niet te veel vitamine A binnenkrijgen. Onderzoeken bij apen laat zien dat tot 30.000 I.E. vitamine A geen schade laat zien bij zwangere apen, maar uit voorzorg hanteren we in Nederland de bovengrens van 12.500 I.E. vitamine A. Een tekort aan vitamine A in de zwangerschap is trouwens zeker zo ernstig.
Mensen die niet zwanger zijn of willen worden kunnen over het algemeen veel hogere doseringen vitamine A verdragen. Wij geven soms aan kankerpatiënten doseringen van 50.000 I.E. tot 100.000 I.E. per dag. Dit mag niet zonder controle van een arts, maar mits wordt voldaan aan een aantal controles is zelfs deze zeer hoge dosis nog niet schadelijk. Bij een echte overdosering van vitamine A krijg je een zware niet overgaande hoofdpijn en een hele droge huid en droge ogen. Stop je dan verdwijnt dit weer vanzelf.
Vitamine D bevordert de opname van calcium. Teveel vitamine D kan theoretisch een te hoge calciumspiegel in het bloed geven. Dit dient de voorschrijvend arts te controleren. Onze ervaring is dat dit bijna nooit voorkomt (zelfs niet bij doseringen van 1200 I.E. / dag) en dat het eerder een theoretisch iets is dan een ervaringsfeit.
Vitamine E in zeer hoge doseringen kan "bloedverdunnend" werken, het kan zorgen dat het langer duurt voordat een bloeding stopt. We hebben het dan over doseringen van 1200 I.E. of hoger.
De wateroplosbare vitaminen geven zelden problemen. Wel zie je vaak dat de urine fel geel kleurt, dit komt door vitamine B2 (riboflavine). Een teveel aan vitamine B6 kan schade geven aan de zenuwen (een doof en tintelend gevoel). Dit is waarom wij vitamine B6 in een niet al te hoge dosis adviseren en het liefst in de biologisch meest actieve vorm: pyridoxaal-5-fosfaat.
Er zijn aanwijzingen dat vitamine B1 in hoge doseringen de groei van kankercellen mogelijk kan bevorderen. We hebben het dan over doseringen van 100 mg of hoger.
Selenium in doseringen hoger dan 800 mcg is ongezond
Zink in doseringen hoger dan 30 mg is ongezond, tenzij het kortdurend is om even een tekort aan te vullen. Langdurige inname van teveel extra zink verlaagt de afweer.
IJzer is vaak niet extra nodig. Teveel ijzer geeft extra vrije radicalen belasting. Voor mannen adviseren we zo weinig mogelijk ijzer (en vlees) in te nemen. Vrouwen raden we extra ijzer aan zolang ze menstrueren. Daarna ook niet meer.
Koper mag niet hoger dan 8 mg per dag.
Vraag 5
Zijn biologische producten gezonder?
Antwoord:
Is een beetje gif niet schadelijk?
En als je van meerdere stukken fruit en / of groenten van alles een beetje extra gif binnen krijgt is dat niet schadelijk?
Stapel je het landbouw gif in je lichaam?
Kan iedereen even goed gifstoffen uitscheiden of afbreken?
Kortom vele vragen en nog onvoldoende duidelijke antwoorden.
We gebruiken massaal chemische stoffen in de teelt van vele soorten groente en fruit. Wat deze stoffen doen met ons lichaam is grotendeels onbekend. Het mag dan soms niet zichtbaar schadelijk zijn voor proefdieren, maar is het dan ook veilig voor ons? En wat als je iemand bent die wat moeilijker afvalstoffen afbreekt?
Omdat er nog veel onduidelijk is en er bij de niet ekologische / biologische geteelde groente en fruit veel minder rekening gehouden wordt met het milieu en de gezondheid van de consument adviseren wij de consumptie van biologisch geteelde groenten en fruit. Als dit voorzien is van het EKO-keurmerk, of een Demeter keurmerk dan is deze voeding in ieder geval vrij van chemische / onnatuurlijke stoffen en is bij de teelt rekening gehouden met het milieu.
Studies laten zien dat boeren die hun groente met bestrijdingsmiddelen bespuiten minder vruchtbaar zijn. Ook zien we dat groente dat in een kas groeit, geteelt wordt op steenwol. Zo'n plantje krijgt echt niet alle spoorelementen toegediend. Een sla-plantje uit een kas, kan vaak niet eens meer een normale sla-plant worden, kan niet meer bloeien en zakt als een hoopje sla inelkaar als het een bloeistengel krijgt. Het is te snel gegroeid om alle stoffen die nodig zijn voor een sterke plant te kunnen opnemen en het is niet gegroeid op een gezond stuk aarde. Een ekologisch geteelt kropje sla bevat meer mineralen, is sterker, smaakvoller en is nog een volwaardige plant. Je proeft het verschil. De Duitsers noemen onze tomaten niet voor niets: Wasserbomben.
Tegenwoordig zijn er steeds meer EKO-producten verkrijgbaar en is het zelfs bij diverse supermarkten verkrijgbaar. Voor meer vragen over natuurvoeding en de voordelen daarvan verwijzen we u naar: www.ecomarkt.nl
en www.denatuurwinkel.com
Op www.denatuurwinkel.com vindt u ook adressen van een natuurwinkel bij u in de buurt. U kunt ook via www.ekodirect.nl op internet bestellen.
Vraag 6
Zijn de doseringen in de orthomoleculaire geneeskunde niet veel te hoog?
Antwoord:
Als je kijkt naar de hoogte van doseringen van supplementen voorgeschreven door orthomoleculaire artsen dan valt inderdaad op dat dit vaak veel hoger ligt dan de zogenaamde ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid). Deze ADH is echter geen doseringsadvies maar is een richtlijn die ooit eens opgesteld is om aan te geven wat je minimaal nodig hebt om geen gebreksziekte te krijgen. Voorbeeld als je 70 mg vitamine C per dag krijgt dan is de kans dat je scheurbuik (een ernstig vitamine C tekort) oploopt minimaal. Andere lichte vitamine C gebreken zoals: snel blauwe plekken krijgen, snel bloedend tandvlees, minder goede afweer (vatbaarder voor infecties) los je echter niet op met 70 mg vitamine C. De orthomoleculaire dosering voor vitamine C ligt voor normaal gebruik tussen de 1000 en 4000 mg en bij ziekten als kanker doseren we tot zelfs in infusen zo'n 50 - 60 gram vitamine C en als tabletten gerust zo'n 6000 mg per dag. In zo'n geval wordt vitamine C als een soort geneesmiddel (ter stimulering van de afweer en als electronen donor) gebruikt en heeft het nog weinig te doen met extra aanvullling.
Deze orthomoleculaire doseringen zijn gericht op het streven naar een optimale gezondheid in plaats van het zorgen dat je net geen gebrek krijgt. Bij optimale gezondheid streven we bijvoorbeeld naar het zorgen dat je meer energie hebt, je fitter voelt, minder vaak verkouden bent of een betere weerstand, zorgen dat ontlasting beter / vlotter verloopt, dat het vermogen tot concentreren en het geheugen beter is, enzovoort.
Een optimale dosering wil niet altijd zeggen dat hoger beter is. Te veel vitamine C kan bijvoorbeeld veel winderigheid, maagpijn en diarree geven. Dan belemmert het een optimale gezondheid. Wat voor de een nog niet eens genoeg is kan voor de ander teveel zijn. Om de geschikte dosering voor iemand vast te stellen maakt een orthomoleculair arts daarom gebruik van een anamnese (vraaggesprek), een lichamelijk onderzoek, voorgeschiedenis, erfelijkheid en aanvullend bloedonderzoek en evt. urine en haaranalyses.
Vraag 7
Kun je kanker genezen met voeding?
Antwoord:
Er zijn zeer veel aanwijzingen dat een gezonde voeding en bepaalde voedingssupplementen kanker kan voorkomen. Zo hebben mannen volgens een onderzoek van L.C. Clark 63% minder kans op prostaatkanker als ze dagelijks 200 mcg selenium innemen. Preventief is voeding van groot belang. Als je kanker hebt gehad (je bent behandeld en het zou allemaal weg zijn), dan kun je met gezonde voeding en eventueel een aantal supplementen een vorm van secundaire preventie nemen. Maar wat als je al kanker hebt? Kan deze kanker dan genezen met voeding?
Wij denken dat gezonde voeding (een speciaal dieet voor kankerpatiënten) en aanvullingen op die voeding de kans dat de kanker geneest of stabiel blijft kan vergroten.
Of je helemaal geneest van kanker is een grote vraag. Wanneer mag je spreken van genezing? Als het in 5 jaar niet terug is gekomen? Of in 10 jaar?
Het gekke is dat we bij kanker altijd zo graag willen dat het geneest, terwijl bij ziekten als astma, reuma of diabetes (suikerziekte) het min of meer geaccepteerd is dat je dit de rest van je leven zult hebben. Waarom dan niet kanker voor de rest van je leven?
Ons streven is dan ook niet in de eerste plaats om kankerpatiënten te genezen. Dat klinkt misschien gek, maar wij krijgen vooral mensen die regulier al uitbehandeld zijn en dan is genezen erg hoog gegrepen. Toch zien we in de praktijk en steeds meer reguliere, wetenschappelijke onderzoeken bevestigen onze waarnemingen, dat een gezonde voeding en een aantal natuurlijke kankerremmende stoffen er voor kunnen zorgen dat een kankerpatiënt minder last heeft van bijwerkingen van de reguliere therapie (zie ook onze adviezen over suppletie bij chirurgie, chemotherapie en radiotherapie) en dat er een verbetering van de kwaliteit van het leven kan optreden en soms ook verlenging van het leven. Op de website van Kees Braam: www.kanker-actueel.nl staan enkele indrukwekkende verhalen van patiënten die duidelijk effect hebben gehad van een aanvullende behandeling.
Er zijn artsen, oncologen, specialisten en zelfs moerman-artsen of artsen voor niet toxische tumortherapie die beweren dat voeding en stoffen uit de voeding kanker niet kunnen genezen of niet een wezenlijke bijdrage aan de genezing kunnen leveren. Deze collega's zijn ons inziens niet goed op de hoogte van een aantal wetenschappelijke onderzoeken. Dat ze niet goed op de hoogte zijn nemen we ze niet kwalijk. Jaarlijks verschijnt er op PubMed (een zeer uitgebreide medische database) zo'n 5000 publicaties over vitaminen en nog veel meer over kruiden, mineralen, aminozuren etc. Om deze literatuur te kunnen bijhouden moet je je wel specialiseren in voeding. De meeste artsen weten bijzonder weinig van hoe je voeding en stoffen uit de voeding kan gebruiken als geneesmiddel. Ze leren dat niet tijdens hun opleiding en ze moeten al genoeg literatuur lezen om hun eigen vakgebied bij te houden. Om deze collega's te helpen deze onderzoeken ook te bestuderen heeft het N.G.O.O. (het Nederlands Genootschap Orthomoleculaire Oncologie) een lijst met gerandomiseerde studies naar het effect van voeding bij bestaande kanker gepubliceerd op internet: zie www.ngoo.nl
Inmiddels zijn er meer dan 1200 gerandomiseerde studies die aantonen dat er wel degelijk een gunstig effect van voedingsadviezen en aanvullende natuurlijke kankerremmende stoffen te verwachten is.
Deze lijst met onderzoeken wordt bijna wekelijks aangevuld.
Samengevat: Gezonde voeding en aanvullende natuurlijke kankerremmende stoffen kunnen ons inziens positief bijdragen in de genezing en / of het verloop van kanker. Het is geen vervanging of alternatief voor reguliere therapie, wij raden aan om vooral ook de reguliere weg te bewandelen. Wel zijn we ervan overtuigd en worden we dagelijks in de praktijk daarin ondersteund dat voedingsinterventie bij kanker een zeer zinvolle aanvulling is. Een goede inleiding om meer te leren over de invloed van voeding op kanker is het boek van collega A. J. Houtsmuller: Het Houtsmullerdieet en voor artsen het boek van E. Valstar.
Vraag 8
Kan vitamine C ons DNA beschadigen?
Antwoord:
Enkele patiënten van ons waren bezorgd naar aanleiding van een artikel in sommige kranten dat vitamine C schadelijk kan zijn en zelfs kanker kan veroorzaken. Wij begrijpen deze bezorgdheid, maar maak je maar niet ongerust. De juiste titel van zo'n krantenartikel had moeten zijn: Onderzoekers hebben de beide effecten van vitamine C op kankercellen in reageerbuisjes getest. In plaats daarvan wordt op Oncolink, een database over kanker, gesponsord door de farmaceuten die chemotherapie maken een titel bedacht in de trant van: Vitamine C veroorzaakt kanker.
Vitamine C is een anti-oxidant (klik hier voor uitleg over anti-oxidanten en vrije radicalen), als het zijn werk doet en een vrije radicaal vangt en daarmee onschadelijk maakt, wordt het zelf een vrije radicaal (ook wel pro-oxidant). Deze vitamine C-radicaal is minder agressief dan andere vrije radicalen en wordt gewoonlijk in het lichaam weer onschadelijk gemaakt (hersteld tot vitamine C of uitgeplast) door andere stoffen als glutathion, vitamine E, carotenoïden etc.
Als je cellen in een potje stopt en daar vitamine C aan toevoegd dan zullen de cellen deels beschermd worden door de vitamine C, maar als de vitamine C uitgewerkt is zal het ook de cellen wat kunnen beschadigen en ja zelfs schade aan het DNA veroorzaken. Probleem is dat het potje niet te vergelijken is met je lichaam. In de hele medische literatuur zijn geen toxische effecten van vitamine C beschreven. Vitamine C is extreem veilig (wij geven zelfs 25.000 mg per infuus zonder dat dit bijwerkingen geeft) en zal in je lichaam anders reageren dan in een potje waar het de hulp van andere stoffen als vitamine E, glutathion, carotenoiden etc. moet missen.
Conclusie: De farmacie lacht in zijn vuistje, op vitamine C valt namelijk nauwelijks te verdienen, in tegen stelling tot hun "prachtige" anti-kanker middelen. Dit is echt een nieuw soort maffia.
Voor meer informatie en het echte artikel zie op internet: http://www.vitamincfoundation.org/rebuttal.html
Voorlopig raden wij mensen aan rustig door te gaan met inname van vitamine C, maar neem nooit alleen vitamine C in. Altijd in combinatie met een goede multivitamine en met gezonde voeding. Zelf nemen wij dagelijks 3 tot 4 gram vitamine C en dat doen we met een gerust hart.
Vraag 9:
Hoeveel water moet je drinken en is gezuiverd water gezonder?
Antwoord:
Eerst water, de rest komt later.
"The cell is immortal. It is merely the fluid in which it floats that degenerates. Renew this fluid at regular intervals, give the cells what they require for nutrition, and as far as we know, the pulsation of life can go on forever."
Dr. Alexis Carrell, Nobel prize winner
Ons lichaam bestaat voor het grootste deel uit water. Het is dan ook logisch dat water voor ons van levensbelang is. We drinken water (puur of als een of andere drank) en halen het voor een deel uit ons voedsel, vooral uit fruit en groenten. Maar hoeveel water hebben we eigenlijk nodig en hoe belangrijk is de kwaliteit van het water? Is kraanwater in Nederland nog wel gezond en hoe zit het met bronwater uit fles? Is een extra zuiveringsapparaat nog nuttig? Hoe stel je de zuiverheid van water vast en hoe maak je zelf je water zuiverder. Kortom vele vragen waar ik in dit artikel enige antwoorden bij wil zoeken.
Hoeveel hebben we nodig?
Hoeveel water we nodig hebben hangt van een aantal zaken af. Hoe groot ben je, hoe zwaar, hoe veel transpireer je, heb je het vaak te warm, eet je veel groente en fruit, etc.
Je hebt water nodig om je afvalstoffen in op te lossen. Hoe meer je drinkt, hoe beter je jezelf van binnenuit kan schoonspoelen. Teveel water is ook niet goed, al zal dit niet snel gebeuren. Het merendeel van de mensen heeft een beetje tekort aan water. Als je dorst hebt, heb je al een tijdje te weinig vocht binnengekregen. Onderzoek laat zien dat als je slechts 2% te weinig vocht hebt binnengekregen je al 20% minder kan presteren (minder energie hebt). Veel mensen denken ik drink toch voldoende en dan tellen ze hun aantal koppen koffie, frisdrank en thee. Maar vergeten dat dit troebel water is (zeker koffie en frisdrank) en dat het moeilijker is voor ons lichaam in troebel water afvalstoffen op te lossen. Daarnaast zijn cafeïne bevattende dranken (koffie, zwarte en groene thee, chocolademelk, cola) en alcohol bevattende dranken diuretisch, dat wil zeggen ze bevorderen de uitscheiding van vocht, met als gevolg dat je meer vocht kwijtraakt, dan je binnenkrijgt. Van veel koffie of jenever drinken kun je dus uitdrogen.
Op de vraag hoeveel heb je nodig is niet echt een eenduidig antwoord te geven, maar globaal adviseer ik mensen om per dag tenminste één liter puur water te drinken (zorg gewoon dat op je bureau of in de buurt van waar je zit altijd water klaar staat). Daarnaast adviseer ik om veel vocht binnen te krijgen in de vorm van groene thee (tenminste 3-4 mokken per dag) en rooibosthee. Deze twee theesoorten zijn verre weg de gezondste theesoorten. Volgens het recent verschenen boek "Het Okinawa programma" is één van de redenen dat mensen op Okinawa zo gezond oud worden door het veelvuldig drinken van groene thee (met jasmijn). Deze groene thee (met jasmijn) is bij de meeste natuurwinkels of reformwinkels te verkrijgen (o.a. merken Piramide, Simon Levelt en Bradley's). Beiden remmen de groei van kankercellen, zijn zeker wat groene thee betreft waarschijnlijk preventief tegen onder andere borstkanker, prostaat en maag- en darmkanker. Andere belangrijke bronnen van voldoende vocht zijn rauwkost, groenten, fruit en groentesap. Mensen die veel sporten, vasten, bezig zijn met een detox- of ontgiftingskuur en mensen met overgewicht dienen meer te drinken.
Als je obstipatie hebt of sigaarvormige ontlasting maar met deuken erin moet je meer water drinken. Als je groeven in je tong hebt (soort kloven) en de tong is rood of donker dan moet je eveneens meer drinken. Als je merkt dat als je je huid op je handrug optrekt en je vel blijft even staan als je het loslaat (en is dus minder elastisch en minder strak) dan moet je meer water drinken. Als je urine donker gekleurd is moet je meer water drinken en als je dorst hebt heb je echt te lang gewacht.
Hoe belangrijk is de zuiverheid van je water?
Hoe zuiverder ons lichaam, hoe minder afvalstoffen we opgeslagen hebben in onze organen en vetweefsels hoe minder kans we hebben op overgewicht en op degeneratieve aandoeningen. Meer dan 80 verschillende ziektebeelden zijn terug te voeren op een overbelasting met vrije radicalen. Deze vrije radicalen zijn bijproducten van onze stofwisseling maar kunnen een enorme schade geven aan organen en celstructuren en daarmee het begin vormen van kanker, hart- en vaatziekten etc.
We zien de laatste decennia een enorme toename van chemische stoffen in ons milieu. Een groot deel van die stoffen is niet zo heel erg schadelijk als je er iets van binnenkrijgt, maar we weten nog niet precies wat het zogenaamde cumulatieve effect is van meerdere chemische stoffen. Één plus één is niet altijd twee, maar ook soms 3 of meer. Alleen teveel cadmium in je lijf is waarschijnlijk minder erg dan een beetje teveel cadmium en een beetje teveel lood.
Het drinkwater uit de kraan in Nederland is één van de zuiverste van de wereld. Ik ben in landen als Engeland, Polen, Tsjechië, Hongarije, maar ook in Florida en Texas (V.S.) geweest en dan ben je eenmaal thuis gekomen blij dat je zo lekker water hebt als in Nederland. Met name in Florida had ik het gevoel alsof rechtstreeks het zwembadwater dronk met liters chloor erin. Recente onderzoeken van de consumentenbond beweren dan ook dat het drinkwater in Nederland van zo'n goede kwaliteit is dat bronwater uit de fles onnodig is en dat zelfs in bronwaters bacteriën worden gevonden. Hierbij gaan ze uit van gemiddelden. Proef eens drinkwater uit de kraan in Dordrecht of Den Haag en eens in de streek van Zuid-Veluwe of Drenthe en je merkt een wereld van verschil. Enkele jaren geleden was de droogrest (een maat voor de hoeveelheid deeltjes van andere stoffen in water) in het drinkwater in Rotterdam zo'n 900 mg / liter. Dat wil zeggen op 1 liter zo'n 900 mg deeltjes zitten die geen water zijn. Dit kunnen mineralen zijn, maar ook landbouwgifstoffen (pesticiden), hormonen, zware metalen, etc. Ter vergelijking: in Spa blauw zit zo'n 33 mg als droogrest. Bijna 30 keer zuiverder.
De testen van bijvoorbeeld de consumentenbond naar de zuiverheid van ons water gaan meestal alleen over de hoeveelheid zware metalen. Als je nog loden leidingen in je huis hebt (in Nederland niet meer veel voorkomend, maar kijk het toch na in vooral vooroorlogse huizen) dan krijg je beduidend meer zware metalen binnen. Maar ook warm water dat al enige tijd in een boiler staat bevat veel meer metalen (uit de boiler en leidingen), vooral koper. Om die reden ook nooit theewater zetten met warm water en 's ochtends eerst even de koude kraan wijd open om een deel van het water dat uren in de koperen leidingen heeft stilgestaan (en dus teveel koper bevat) niet op te drinken.
Wat de consumentenbond echter niet test is de hoeveelheid landbouwgif, hormonen, pcb's en fosfaten en chloorverbindingen. Alle vrouwen die in Nederland aan de anti-conceptie pil zijn, plassen in grotere mate hormonen uit. Dit komt deels in ons drinkwater terecht aangezien hier niet speciaal voor wordt gefilterd. We zien dat in veel landen de totale hoeveelheid spermacellen die mannen maken duidelijk afneemt en zeer waarschijnlijk komt dit door een toename van hormoonachtige stoffen in ons milieu en drinkwater.
Een boek dat in april 2002 uitkomt van Paula Baille-Hamilton genaamd "Het detox-dieet" laat zien dat er een duidelijk verband is tussen overgewicht en de toename van gifstoffen in ons voeding en drinkwater. Ze laat echter ook zien dat met name plastics en de daarin zittende weekmakers zorgen voor meer hormonale ontregeling. Aangezien veel bronwater uit fles in plastic flessen zitten moet je ook hier een vraagteken bij zetten. Wel is het zo dat de hormoonachtige stoffen die in plastics zitten vooral bij verwarming vrijkomen. Drink dus liever nooit iets warms uit een plastic beker of mok. Daarnaast bevatten veel bronwaters extra mineralen (zogenaamde mineraalwaters), maar de vraag is of je op deze wijze je mineralen moet binnen krijgen. Een veel betere bron van mineralen is gewoon uit de voeding: dus volwaardige voeding, biologisch geteelde groente en fruit en regelmatig extra groentesap drinken.
In plaats van het slepen met flessen bronwater kun je overwegen om je drinkwater nog verder te zuiveren. Er zijn dan twee veel gebruikte zuiveringsmethoden te weten filtering en omgekeerde osmose. Bij filtering wordt door een of meerdere filters ongewenste stoffen uit het water gehaald. Met name voor kalk en sommige zware metalen is dit een simpele en niet al te dure oplossing. Zie bijvoorbeeld op www.brita.nl Een mogelijk nadeel is dat het filter zelf soms stoffen afgeeft, voor een koolstof filter is dat geen probleem, maar een zilverbevattende ionen wisselaar zou wel eens minder gezond kunnen zijn. Met name hoge concentraties zilver in ons lichaam zijn mogelijk kankerverwekkend (o.a. leverkanker bij proefdieren). Ook filteren deze filters zeker niet alle zware metalen en pesticiden weg.
Een andere methode is omgekeerde osmose. Hierbij wordt onder druk via een speciaal membraam het merendeel van de ongewenste stoffen gefilterd. Dit proces geeft een veel zuiverder water, maar kost meer water. Op zijn best uit 4 liter water 1 liter zuiver water, op zijn slechts 7-9 op 1. Wij gebruiken nu sinds enkele maanden met grote tevredenheid een omgekeerde osmose filter van het merk Purolux (zie www.purolux.de). Dit apparaat bestaat al meer dan 20 jaar en komt zeer goed uit de biologische terrein meting volgens de methode Vincent (http://www.oirf.com/recinstr/beta-ana.html). Ook heeft het de mogelijkheid om het water direct te testen, het apparaat zichzelf reinigt en zuinig is met energie en water.
Dan nog over het testen van de kwaliteit van het water.
Bestaat er zoiets als vitaal water en hoe ziet dat er dan uit?
Een van de toponderzoekers op dit gebied is Massuro Emoto (schrijver van het boek: The message from water, ISBN 4-939098-00-1.). Hij vond dat als je water op een bepaalde manier invriest, je de kristallen onder een microscoop kan observeren en dat de vorm van deze kristallen iets zegt over de zuiverheid van het water, maar ook over de energetische kwaliteit. Dit levert prachtige plaatjes op die alleen daarom al de moeite lonen. Zie op internet www.hado.net
Zo zien we dat er een duidelijk verschil bestaat in de schoonheid van de kristallen van water uit een vervuilde rivier of water uit Lourdes of een andere bron. Bijzonder is ook dat als je je dankbaarheid uitspreekt over het water, dat dit op nog onbegrepen wijze zorgt voor mooiere kristallen. En omgekeerd geven negatieve gedachten, boosheid en scheldwoorden minder mooie kristallen. Dit onderzoek dient dubbelblind te worden herhaald maar is op zijn minst een mogelijk bewijs voor de werking van affirmaties en gebeden. Mijn advies is dan ook even een moment van dankbaarheid inlassen voor alles wat je eet of drinkt. (Het bidden en dankzegging voor het eten is daarmee zo gek nog niet).
In 1980 of 1981 op een lezing aan de Universiteit van Nijmegen refereerde de celbioloog Wilbert Linnemans aan een Italiaans onderzoek over chemische eigenschappen van Lourdes-water. Bij titratie van vloeistoffen heb je een bepaald omslagpunt en bij Lourdes-water lag dit heel ergens anders dan bij andere onderzochte waters. Op het moment dat er slechts 1 druppel Lourdes-water werd toegevoegd aan een ander water dan veranderde toch dit omslagpunt en leek het opeens chemisch gezien op Lourdes-water. Zo zou je aan je drinkwater een druppel Lourdes-water kunnen toevoegen of een druppel Rockwater, een Bachremedie uit een zeer sprankelende natuurlijke bron. De vraag blijft of hiermee je drinkwater gezonder wordt of alleen maar meer lijkt op een ander soort water. Wel geeft het aan dat er verschillende soorten water zijn en dat water bepaalde eigenschappen kan vasthouden (dit is volgens Benveniste dan ook de verklaring dat een homeopathisch middel dat niets bevat aan moleculen toch een eigenschap van de overgebrachte stof kan blijven vasthouden).
Weer anderen zeggen dat water een bepaalde werveling moet ondergaan (implosie) om daarmee zichzelf te zuiveren. In de natuur stroomt en wervelt water door beekjes en rivieren en reinigt daarmee zichzelf van onzuivere trillingen. Door kraanwater door een soort apparaatje te voeren zou je het deze natuurlijke werveling weer terug kunnen geven. (zie www.gaia-aqua.nl). Ik heb echter nog geen enkel onderzoek gezien die bevestigt dat dit ook beter is voor je gezondheid. Misschien geeft water uit een kan schenken voldoende stroming en werveling.
Als laatste curiositeit wil ik nog vermelden dat we lichamelijk gezien een soort zak met water zijn, waarin het vocht in ons lichaam het meeste lijkt op zeewater. Je zou dan volgens sommigen af en toe gezuiverd (ontdaan van een deel van het natrium, anders is het echt ongezond) zeewater moeten drinken om jezelf te voorzien van het juiste water en vooral van een grote hoeveelheden reeds opgeloste mineralen en vooral spore-elementen.
Hiervoor bestaan flessen gezuiverd zeewater en druppels geconcentreerd zeewater (Concentrace), zie www.vitals.nl. Met name het laatste is aan te raden voor mensen die slecht mineralen opnemen.
Zo nu eerst een glaasje vitaal water ;o)
20 maart 2002
© Johan Bolhuis, arts
