Columns van Johan

Hieronder vind je de columns over voeding die Johan schreef voor het tijdschrift GezondNU, zie ook http://www.gezondnu.nl/

Superfood

Superfood

Bestaat er super gezond voedsel?

Als je in de supermarkt de verpakkingen van diverse voedingsmiddelen leest is het één nog gezonder dan het ander. Je kunt je afvragen of er zoiets bestaat als superfood, voeding die veel gezonder is dan het gemiddelde. Hoe weet je wanneer voedsel veel gezonder is? Een appel lijkt gezonde voeding, maar wat als die appel bespoten is, of al maanden in een koeling ligt of gekweekt is tot een appel die heel zoet is en dus opeens veel meer suiker bevat?
De vraag wat is super gezond voedsel is niet makkelijk te beantwoorden.
Je zou voeding gezond kunnen noemen als het rijk is aan anti-oxidanten (bijvoorbeeld rijk aan vitamine C, vitamine E of flavono den). We hebben zuurstof nodig om te leven, maar bij het verwerken van deze zuurstof ontstaan als bijproduct zogenaamde vrije radicalen. Dit zijn stoffen die schade kunnen toebrengen aan eiwitten, vetten en ons DNA. We weten inmiddels dat bij meer dan 70 verschillende aandoeningen vrije radicalen een grote rol spelen en dat anti-oxidanten de schade van deze vrije radicalen kunnen beperken. Zo zijn er vele aanwijzingen dat voeding rijk aan anti-oxidanten de kans op kanker, hart- en vaatziekten, neurologische aandoeningen als Alzheimer en de ziekte van Parkinson en ook de kans op ontstekingen kan verminderen.
Je kunt de anti-oxidant activiteit van voeding meten met verschillende soorten testen. De meest gebruikte test is de ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity) test. (1). Met deze test wordt gekeken hoe goed een voedingsmiddel zuurstofradicalen kan binden en daarmee onschadelijk kan maken. In 2007 is er een lijst gepubliceerd met de ORAC waarden van 275 voedingsmiddelen. Voeding die zeer rijk is aan anti-oxidanten is onder andere cacao (en ook pure chocolade), walnoten, appels met schil, zwarte bessen, pruimen (evt. gedroogd), pecannoten, bosbessen, artisjok, cranberries, frambozen en bramen. Kijk je naar kruiden dan zijn kruidnagel, kaneel, oregano en curcuma (geelwortel) echte toppers.
Het moeilijke met de ORAC test is dat de waarde sterk afhangt van welke partij voeding je test, in welk seizoen (is de appel in het voorjaar of najaar getest), bij welk laboratorium, de wijze van verbouwing (bijv. wel of niet biologisch geteeld), het tijdstip van oogsten (was het een rijpe of onrijpe tomaat), enzovoort. Een ORAC waarde kan dus verschillen. In reclames zul je natuurlijk de hoogste waarde vermeld zien en de vraag is dan ook of goji bessen gezonder zijn dan bosbessen of mangosteensap beter is dan pruimensap.
Behalve vanwege het gehalte aan anti-oxidanten of flavono den kan voeding ook gezond zijn omdat het goede vetten bevat (denk hierbij aan lijnzaad of vette vis als zalm, sardines of haring), of erg vezelrijk is (lijnzaad, peulvruchten, havermout, vijgen), of bepaalde kanker remmende stoffen bevat (groene thee, curcuma, shiitake). Ook kan voeding specifiek voor een bepaalde aandoening van belang zijn, denk hierbij bijvoorbeeld aan kersen bij jicht, gevlekte bonen (kievitsbonen) of oesterzwammen bij een te hoog cholesterol of havervlokken met honing bij teveel maagzuur.
Tot slot heb je nog zogenaamde verrijkte voedingsmiddelen, denk hierbij aan yoghurt met levende melkzuurbacteriën, of ontbijtgranen met extra vitaminen toegevoegd. Juist op deze middelen staat vaak in grote letters hoe gezond het is. Een bakje bosbessen of een appel heeft die toelichting niet nodig.
Super gezonde voeding bestaat. Het is vooral onbewerkte voeding, waarbij bessen, kruiden, vruchten, noten en groenten de belangrijkste zijn. Dr. A.V. Constantini schreef een boek genaamd: "The Garden of Eden Longevity Diet". Daarin adviseert hij dat je om gezond te blijven alleen dat moet eten dat ook in het bijbelse Paradijs aanwezig was. Dus toch gewoon die appel met schil en niet dat pak vetvrije melk met extra’s.
Kader:
Om snel te beoordelen of iets gezond is kun je de volgende formule toepassen:
Gezond = Nutriënten / Calorieën. Eet je dus chips of worst, daar zitten weinig nutriënten als vitaminen in, weinig mineralen, weinig vezels, weinig water, maar veel calorieën en dus minder gezond. Broccoli daarentegen bevat veel voedingsstoffen (mineralen, vitaminen, water en vezels ) en zeer weinig calorieën en is dus veel gezonder. Het mooie van deze formule (van dr. Joel Fuhrman) is dat je meteen oplet dat je niet te calorierijk eet. Want misschien wel de belangrijkste voedingstip voor de meeste mensen is: eet minder calorierijk voedsel.





1) Zie voor de meest recente ORAC lijst op internet: www.ars.usda.gov/nutrientdata/ORAC

Johan Bolhuis werkt als natuurarts en heeft samen met zijn vrouw een artsenpraktijk in Dieren. Daarnaast schrijft hij regelmatig voor tijdschriften of op zijn homepage: www.natuurarts.nl

Verstopping

Verstopping

Een goede uitscheiding is net zo belangrijk als gezonde voeding

Er zijn artsen die veel onderzoek hebben gedaan naar de beste manier van verteren en ontlasten. F.X. Mayr is één van de bekendste. Volgens hem produceer je ideaal gezien ‘s ochtends kort na het opstaan een gladde, sigaarvormige drol zonder deuken. De drol blijft niet drijven (dan zit er teveel gas in) en zal geen remsporen achterlaten (dan zit er teveel vet in). Te brijige ontlasting duidt op een te snelle passage en te harde (met deuken of zelfs "knikkertjes" ) op een te trage passage, beiden kunnen ontstaan door vele factoren.
In onze artsenpraktijk stel ik aan mijn patiënten veel vragen over de ontlasting en doen we geregeld ontlastingsonderzoek. Vaak merk ik dat mensen weinig weten over hun eigen ontlasting. Ze kijken niet achterom, vinden het maar vies en hebben een toilet zonder plateau (zogenaamde diepzinker). Mijn advies is om in huis ten minste één toilet met een plateau te plaatsen om inzicht te krijgen in het functioneren van uw lichaam.
De arts Han M. Stiekema schrijft in zijn boekje "Stroomsysteem en optimale vitaliteit" dat we in een cultuur leven die gericht is op het "naar binnen halen". We letten meer op wat er in gaat (het consumeren) dan dat er aandacht is voor afvoeren, uitscheiden of loslaten. Maar wanneer de afvoer van afvalstoffen verstoord raakt dan krijg je problemen.
Uit een in februari van dit jaar gepubliceerde studie blijkt dat in Europa rond de 17 procent van de mensen last heeft van verstopping (ook wel obstipatie of constipatie genoemd). Waarschijnlijk ligt dit percentage nog hoger omdat veel mensen vanwege schaamte hiermee niet naar een dokter gaan.
In de Verenigde Staten van Amerika bezochten van 1958 tot 1986 jaarlijks 2,5 miljoen mensen een arts vanwege verstopping en betaalt de maatschappij voor iedere behandelde patiënt 2752 dollar. Verstopping komt veel voor, kost de maatschappij veel en heeft een nadelig effect op de kwaliteit van leven en de gezondheid. Dit maakt het een belangrijk punt van aandacht in de gezondheidszorg.
Er zijn heel wat oorzaken van verstopping zoals schade aan het ruggenmerg, een hersenbloeding, ziekte van Parkinson, suikerziekte en een trage schildklierfunctie. Toch gelden deze lichamelijke defecten slechts voor een klein deel van de gevallen. De meest voorkomende oorzaken zijn verkeerde voedingsgewoonten, te weinig beweging, medicatie gebruik en psychische klachten (teveel stress, te weinig ontspanning, moeite met loslaten).
Gelukkig zijn deze veel voorkomende oorzaken te behandelen. Hier volgen enkele praktische adviezen voor een dagelijks goed gevormde ontlasting (1 tot 2 keer per dag).
Drink voldoende vocht, begin bij het opstaan met een groot glas lauw water met daarin het sap van een halve citroen of limoen en zorg dat u tenminste anderhalf tot twee liter vocht per dag binnenkrijgt.
Eet groenten en fruit waar veel vocht in zit, bijv. komkommer, sla, tomaat, watermeloen, appels, kiwi, sinaasappels en grapefruit.
Eet voedsel waar veel vezels in zitten, (zie kader).
Zorg voor tenminste een half uur beweging per dag.
Leer los te laten en te ontspannen (ontlasten is de ultieme vorm van loslaten). Effectieve manieren om te leren loslaten zijn hypnotherapie, meditatie, tai chi, yoga, bio-feedbacktraining, haptonomie en zeker ook de Sedona methode (www.laatlos.nl).
Eet voldoende de goede vetten, eventueel dagelijks een eetlepel lijnzaadolie, bijvoorbeeld door de yoghurt en gebruik regelmatig gember en curcuma (geelwortel). Zo kun je bijvoorbeeld een plakje verse gember in de thee mee laten trekken. Middelen die de darmen verder kunnen stimuleren zijn: diverse soorten pre- en probiotica en het goed onderzochte en bewezen effectieve Iberogast.

Kader:
Goede bronnen van vezels zijn: peulvruchten (bonen, tuinbonen, doperwten, kapucijners, etc.), appels met schil, vijgen, pruimen, havermout, volkoren producten, muesli, roggebrood, zilvervliesrijst, amaranth, rauwkost, haver- of tarwezemelen, psylliumzaad, kokosvezel (Aman prana) en lijnzaad (nacht ervoor in de week zetten, 's ochtends het slijmerige welwater en de lijnzaad mengen door bijvoorbeeld wat yoghurt. Gebruik geen kant-en klare gebroken lijnzaad, dan eet je ranzige vetten).

Johan Bolhuis werkt als natuurarts en heeft samen met zijn vrouw een artsenpraktijk in Dieren. Daarnaast schrijft hij regelmatig voor tijdschriften of op zijn homepage: www.natuurarts.nl

Eet minder, leef langer

Eet minder, leef langer

Onderzoek naar vasten opnieuw in de belangstelling

Een onderzoeksteam aan een Californische universiteit kwam eind maart 2008 met opzienbarend nieuws (PMID 18378900).
Muizen die twee dagen gevast hadden voorafgaand aan chemotherapie bleven in goede conditie terwijl de muizen die normaal gegeten hadden eerder stierven en de muizen die wel overleefden hadden een blijvend lager gewicht en blijvend energie verlies.
Wetenschappers zijn vaak op zoek naar een specifiek wapen tegen kanker cellen, de zogenaamde "magic bullet", terwijl dit onderzoek een hele andere manier gevonden heeft om kanker te behandelen, namelijk met een "magic shield", een magisch schild om de gezonde cellen te beschermen tegen chemotherapie terwijl de kankercellen niet beschermd zijn.
Er moest een anti-aging onderzoeker aan te pas komen om dit te bedenken. Valter Longvo wist dat wanneer gezonde cellen geen voedsel krijgen door bijvoorbeeld te vasten, deze cellen als het ware in een soort winterslaap toestand komen en daarmee extreem stressbestendig worden. Kankercellen houden zich niet goed aan allerlei regelmechanismen en groeien gewoon door, ook bij een voedingstekort. Door kort te vasten voorafgaand aan chemotherapie worden de gezonde cellen sterker en meer bestand tegen de chemotherapie terwijl de kankercellen er zelfs gevoeliger voor worden. Nu dit bij muizen blijkt te werken wordt het boeiend om dit bij mensen te gaan testen. De onderzoekers adviseren nog niet aan te gaan vasten voor de chemotherapie totdat hier goed onderzoek bij mensen naar is gedaan.
In het laatste jaar van mijn artsenopleiding heb ik drie maanden onderzoek gedaan naar vastenkuren en in het bijzonder de Mayrkuur. In die periode heb ik zelf ook bijna vier weken achtereen gevast om het aan den lijve te ervaren. Ik voelde me veel rustiger en meer helder in mijn hoofd, mijn huid voelde gladder aan en ik voelde me fitter en die ervaringen heb ik ook in latere vastenkuren steeds gehad. Ook vond ik het een geruststelling te ervaren dat je met heel weinig eten toe kan en na een vastenkuur kun je weer veel intenser genieten van voeding. Alles smaakt weer beter en ook de vertering gaat beter.
Verder blijkt uit divers onderzoek dat vasten het immuunsysteem versterkt. We zien na vasten vaak een daling van de bloeddruk, afname van het slechte cholesterol en afname van de gemiddelde bloedsuiker en een rustiger hartslag. Zelfs tot een half jaar na een vastenkuur kan men nog een gunstig effect op de stemming meten en we zien vaak allergieën verminderen na een vastenkuur. Vasten is een prima manier om te ontgiften en om overtollig vetweefsel te verminderen. Als je wilt afvallen moet je minder eten. Dat kun je doen door dagelijks een beetje minder te eten, een keer per week flink minder eten of enkele weken per jaar nauwelijks te eten.
Proefdieren die laag calorisch eten (dus weinig energie binnen krijgen met hun voeding) leven langer en zijn minder gevoelig voor ziekten. Voor mensen lijkt dit ook te gelden. Afname van het gewicht met tien procent geeft zelfs twintig procent minder kans op hart-en vaatziekten.
Iemand die veel onderzoek gedaan heeft naar vasten en weinig eten was dr. Roy Walford. Hij was de topper op het gebied van laag calorische diëten (caloric restriction) en heeft aangetoond dat dit het beste anti-verouderingsdieet is. Zijn boeken en website (www.walford.com) zijn nog steeds de moeite waard en onderschrijven een eeuwenoude Egyptische uitspraak van een arts:
"De mens eet te veel. Hij leeft maar van een kwart van wat hij eet. Van de overige driekwart leven de artsen".



Kader:
Zelf eens een vastenkuur ondergaan? Je kunt alvast beginnen met minder calorierijk te eten, dus liever meer groenten dan aardappelen, liever peulvruchten dan vlees, wat minder tussendoortjes, wat minder suikers, geen witmeel, etc. Maar doe de eerste keer een vastenkuur het liefst onder deskundige medische begeleiding. In Nederland kan dat o.a. bij de natuurartsen Van Waning, Linschoten, Oussoren, Weiss en Paalman, zie www.abng.nl voor adressen. Om er meer over te lezen adviseer ik het boek: Alles over vasten, reinigen tot in je kern van Hans van Waning, uitg. Ankh-Hermes.

Johan Bolhuis, arts. www.natuurarts.nl

Vette vis

Eet vette vis

en wordt weer soepel

We zien elke maand wel enkele artikelen verschijnen over gezonde effecten van inname van visolie of het eten van vette vis. De meeste van die studies laten een gunstig effect zien van meer inname van de zogenaamde omega-3 vetzuren op onder andere hart- en vaatziekten, depressie, allergie, ontstekingen en ADHD.(1)
Wat zijn nu deze omega-3 vetzuren en waar zit het in?
Omega-3 vetzuren zijn soepele vetten, zogenaamde meervoudig onverzadigde vetzuren. Deze vetten blijven ook soepel als ze koud zijn. Simpel gezien kan een haring alleen maar zwemmen in een koude zee omdat zijn vetten nog soepel zijn, anders zou hij stijf staan.
Goede bronnen van deze omega-3 vetzuren zijn alle soorten vette vis: haring, zalm, sardines, ansjovis en makreel (en dit is makkelijk te onthouden: alle vis waar één letter a inzit) en in de ouderwetse Noorse levertraan. Visolie is de belangrijkste bron van de vetzuren EPA en DHA. Deze vetzuren kun je zelf aanmaken uit andere omega-3 vetzuren maar bij zo’n 40% van de mensen gaat die aanmaak niet goed.
Andere omega-3 vetzuren (voorlopers van de visvetten EPA en DHA) zitten in de groente postelein, in lijnzaad en lijnzaadolie, in walnoten, in omega 3 eieren (als de kip lijnzaad of postelein heeft gegeten) en in sommige algen en krill (een garnaal-achtig plankton diertje).
Nu is het boeiende dat ons lichaam erg lui is met vetten. Eet je veel verzadigd vet, dus harde vetten (denk aan knapperige koekjes, chips, gebakken vlees, oude kaas) dan bouw je in elke cel in je lichaam meer harde vetten in. Dat maakt je dan op de lange termijn mogelijk ook stijver en je hebt meer kans op ontstekingen. Het omgekeerde is ook het geval. Eet je regelmatig meervoudig onverzadigde vetzuren zoals vette vis dan worden alle cellen (ook van je huid, spieren en bloedvaten) op den duur ook soepeler en heb je minder ontstekingen. Gun jezelf hier gerust drie maanden de tijd voor om een lichte verbetering op te merken.
Ook je geheugen en concentratie kunnen verbeteren op visolie. Hoe het werkt weten we nog niet precies maar het volgende lijkt het geval:
In je hersenen heb je cellen. Deze hersencellen hebben uitlopers. Die uitlopers zoeken contact met een andere hersencel om op die manier informatie te kunnen doorgeven of zelfs op te slaan zodat je iets kan onthouden. Die hersenceluitlopers bevatten vetten. Als dit veel soepele vetten zijn dan kronkelen die uitlopers makkelijker alle kanten op en zullen ze eerder contact kunnen maken met een daarnaast gelegen cel. Eet je nu veel verzadigde vetten dan is de uitloper veel stijver en zal het moeilijker zijn buurman vinden. (2)
Mijn geheugen en concentratie is goed. Maar sinds kort volg ik weer yogalessen. Het lijkt erop dat ik toch nog wat extra visolie kan gebruiken.
Johan Bolhuis, arts
www.natuurarts.nl



Kader:
Eet tenminste twee keer per week vette vis, bijvoorbeeld een keer sardientjes uit blik op een stuk roggebrood en een keer een haring of stukje zalm. En slik de andere dagen visolie capsules, liefst 1000 mg gezuiverde visolie per dag). Meer mag ook.
Vegetariërs kunnen overwegen om een speciaal preparaat uit algen in te nemen en hopen dat zij uit walnoten en lijnzaad zelf wat EPA en DHA kunnen maken.

Voetnoten:
(1) Begin september 2008 stond in het medisch vakblad The Lancet nog een Italiaanse studie met bijna 7000 chronische hartpatiënten, waaruit bleek dat inname van 1000 mg visolie (capsules) per dag de kans op sterfte 9% doet verminderen ten opzichte van inname van een placebo pil en ook de kans op een ziekenhuis opname was minder. Opvallend detail was dat inname van statines (zie column GN 10) geen gunstig effect liet zien.

(2) ) In een korte animatie kun je het gedrag van deze hersenceluitlopers zien op: http://www.nofreudnoprozac.org/article.php3?id_article=10 en dan onder nummer 5.

Symbool van hoop

Symbool van hoop

De Ginkgo boom als remedie bij angstklachten?

Ginkgo biloba is waarschijnlijk één van de meest onderzochte natuurlijke geneesmiddelen.
Een extract van de bladeren van deze boom is geregistreerd als officieel geneesmiddel (Tavonin, 40 mg) bij etalage benenziekte (zogenaamde claudicatio intermittens). Bij deze ziekte hebben mensen pijn in hun benen tijdens het lopen vanwege een slechte doorbloeding en vermindert de pijn weer bij stilstaan. Ze kunnen vaak maar kleine stukjes lopen, vandaar het lopen van etalage naar etalage. Na het innemen van Ginkgo biloba wordt de pijn bij deze ziekte vaak minder en ontstaat er een betere doorbloeding van de benen. Hierdoor kan de loopafstand toenemen, zeker in combinatie met een goede looptraining.
Onderzoek laat zien dat die betere doorbloeding vooral ontstaat doordat bepaalde stoffen (o.a. flavono den en terpenen) uit de Ginkgo biloba ervoor zorgen dat het bloed minder stroperig wordt. Logisch gevolg is dat bij allerlei ziekten waar een slechtere doorbloeding een rol speelt de werking van Ginkgo biloba wordt getest of al is onderzocht. Daarnaast blijkt Ginkgo biloba een goede anti-oxidant te zijn met een mogelijk een beschermend effect voor zowel zenuwcellen als hartspiercellen.
Ginkgo biloba lijkt een breed inzetbaar middel. Zo zijn er onderzoeken gedaan en positieve effecten beschreven van Ginkgo biloba op onder andere duizeligheid, oorsuizingen, stressklachten, vergeetachtigheid, ziekte van Alzheimer, hart- en vaatziekten, multiple sclerose, ziekte van Parkinson, erectiestoornissen, stemming, depressie en vrij recent ook op angstklachten.
In de vele onderzoeken zien we weinig tot geen bijwerkingen en zo lijkt Ginkgo biloba een heel veilig middel. Maar de onderzoeken laten wat effectiviteit betreft vaak wisselende resultaten zien. Er is geen onomstotelijk bewijs voor gunstig effect van Ginkgo biloba voor bovengenoemde ziekten al zijn er vele patiënten die er baat bij hebben.
In onze praktijk zie ik vaak dat vrouwen minder last hebben van koude handen en voeten na het innemen van 80 tot 120 mg Ginkgo biloba per dag en sinds kort schrijf ik nog hogere doseringen voor bij angststoornissen en stressklachten.
Er was al bekend dat bij dementerende ouderen er soms meer angst en onrust voorkomt en dat Ginkgo biloba hierop een gunstig effect kan hebben. Vorig jaar heeft men in een onderzoek bij 107 patiënten gekeken of het geven van een hoge dosering Ginkgo biloba (240 of 480 mg per dag) een effect heeft op angstklachten bij een gegeneraliseerde angststoornis en bij mensen met een zogenaamde aanpassingsstoornis met angstige kenmerken.
Uit deze studie die vier weken duurde blijkt dat ook bij jongere mensen zonder dementie maar wel met angstklachten Ginkgo biloba in staat is om de stemming te verbeteren en de ernst van de angst te verminderen. Het effect was duidelijk dosis afhankelijk. Hoe hoger de dosis hoe meer effect. Bij deze hele hoge doseringen bestaat er iets meer kans op bijwerkingen, met name wanneer de patiënt ook andere middelen (o.a. aspirine en coumarine) slikt die de stolling verminderen. Deze bijwerkingen zijn dan vooral neiging naar bloedneus en eerder blauwe plekken en soms een wat stuwend gevoel in het hoofd. Incidenteel zien we wat maagklachten en jeuk, maar gezien deze over het algemeen lichte bijwerkingen en de vele mogelijke gunstige effecten is Ginkgo biloba het proberen waard.



Kader:
De Ginkgo biloba is een bijzondere boom, een levende fosiel, afkomstig van een boomsoort die zo’n 270 miljoen jaar geleden ook al bestond. Vier Ginkgo biloba bomen overleefden de atoombom op Hiroshima (6 augustus 1945) terwijl ze nog geen 1500 tot 2000 meter van de plaats van inslag stonden. Een enorme drukgolf, radio-actieve straling, brand en een zeer hoge temperatuur werden overleefd zonder duidelijke schade. In Japan wordt de boom daarom ook wel een symbool van hoop genoemd. Van de bladeren kun je thee zetten en van de zaden o.a. soep maken. Het is net als cacao, appels en groene thee rijk aan flavono den en bevat ook nog terpenen. Voor bijna alles over de Ginkgo zie op internet Cor’s Ginkgo Pages: www.xs4all.nl/~kwanten/

Johan Bolhuis, arts www.natuurarts.nl

Cholesterol verlagers

Cholesterolverlagers
Natuurlijke statines, visolie en een gezondere leefstijl

In 2006 is in Nederland voor 354 miljoen euro aan cholesterolverlagende middelen uitgegeven en artsen schreven in totaal bijna 2,3 miljoen keer een recept voor simvastatine uit. Ik vind dat zorgwekkend en ben er van overtuigd dat een groot deel van deze recepten onterecht is voorgeschreven. Zonder het effect van een dieet af te wachten wordt meteen gestart met pillen. Dat is te makkelijk.
In onze praktijk zie ik geregeld dat een goed dieet vol vezelrijke voeding (roggebrood, havermout), oesterzwammen en volop peulvruchten en minder vlees en verzadigd vet, voldoende beweging en eventueel extra visoliecapsules ook het cholesterol kunnen verlagen. Zulke voeding- en leefstijlveranderingen zorgen behalve voor een lager cholesterol ook vaak voor een lagere bloeddruk, gezonder gewicht en een betere conditie.

Statines (bijv. simvastatine of atorvastatine) remmen een enzym dat nodig is voor de aanmaak van cholesterol waardoor uiteindelijk de hoeveelheid cholesterol in het bloed afneemt. Het resultaat is snel zichtbaar en als door iets simpels als het slikken van een pilletje het cholesterol daalt, zijn zowel arts als patiënt vaak onder de indruk. Helaas remmen statines ook de aanmaak van co-enzym Q10, een vitamine-achtige stof die onder andere zorgt voor spierkracht en energie en beschermt tegen vrije radicalen. Een veel geziene bijwerking van de simvastatine is dan ook vermoeidheid, minder spierkracht, slap gevoel, misselijkheid en gestoorde leverfuncties.
Om het cholesterol laag te houden moet de statine de rest van het leven elke dag geslikt worden. De meeste mensen doen dat niet. Zo blijkt veertig procent van de gebruikers in de Verenigde Staten er binnen een jaar mee te stoppen. De reden? Kosten, bijwerkingen, minder goed begrijpen waar het voor dient en de weerzin tegen levenslang slikken. Een deel van deze mensen zoekt zijn heil in alternatieve behandelmethoden zoals dieet en voedingssupplementen.

Omdat nog niet goed bekend is wat het effect is van diverse alternatieve behandelingen heeft cardioloog David J. Becker met zijn team van de universiteit van Pennsylvania een onderzoek laten verrichten, dat in juli 2008 is gepubliceerd. In dit onderzoek werden 74 mensen met een verhoogde cholesterolwaarde verdeeld over 2 gelijkwaardige groepen. De ene groep kreeg als behandeling simvastatine 40 mg te slikken en kreeg op papier informatie mee over gezonde voeding en adviezen om meer te bewegen. De andere groep kreeg 6 visoliecapsules per dag en 4 -6 capsules Red Yeast Rice (een extract van met rode gist gefermenteerde rijst, ook wel hong qu genoemd). Daarnaast kreeg deze alternatief behandelde groep gedurende 12 weken, iedere week een lifestyle programma van 3½ uur waarin ze werden aangemoedigd gezonder te eten, minder verzadigd vet te eten, meer te bewegen tot 5-6 dagen per week 30-45 minuten, geen enkelvoudige suikers te eten en ontspanningsoefeningen te doen.

Na twaalf weken werd het cholesterol, gewicht, de bloeddruk etc. gemeten en vergeleken met het begin. In de simvastatine groep daalde het LDL-cholesterol met 39,6 procent en in de alternatieve groep met 42,4 procent Dat lijkt misschien nog niet zo’n groot verschil. Echter, in de alternatieve groep daalde het lichaamsgewicht met 4,7 kg tegen slechts 0,3 kg in de simvastatine groep. Ook de waarde van een andere risicofactor voor hart- en vaatziekten, de triglyceriden, daalde in de alternatieve groep bijna 20 procent meer. Samengevat lijkt suppletie met Red Yeast Rice-capsules, visoliecapsules en een leefstijlprogramma zeker zo goed te werken als simvastatine en kan het voor mensen die geen simvastatine willen of het niet verdragen een goed alternatief zijn.



[Kader:] Natuurlijke statines
Red Yeast Rice is al ruim 1200 jaar in China een bekend middel voor hart- en vaatziekten. Het bevat een natuurlijke statine die in een lagere dosering hetzelfde effect heeft met minder bijwerkingen. In de supermarkt liggen ook natuurlijke statines, vaak naast de champignons: Oesterzwammen.





De cijfers aan het begin van het artikel (354 miljoen euro en 2,3 miljoen recepten) zijn afkomstig van www.sfk.nl/publicaties/2007denf.pdf
Johan Bolhuis, arts, www.natuurarts.nl

Osteoporose

Voorkom osteoporose
Minder vallen en sterkere botten

Een leuk experiment: koop een pak verse sojamelk met extra calcium. Schud elke keer als u een glas drinkt het pak flink heen en weer. Knip het pak als het leeg is, open. Op de bodem van het pak ligt calcium. Dit experiment laat al zien dat de opname van calcium uit voeding gecompliceerd kan zijn. En dat is jammer, omdat voor de opbouw van bot het van belang is dat u voldoende beweegt en gezond eet.

Jaarlijks vernieuwen we zo’n tien procent van onze botten door delen van het bot af te breken en het vervolgens weer op te bouwen. Bij het ouder worden, verandert dit evenwicht tussen opbouw en afbraak. Het opbouwen van het bot neemt af terwijl de afbraak van het bot doorgaat. Bij het ouder worden daalt de botdichtheid. Een lichte afname is normaal, bij een versterkte afname spreken we van osteoporose.
Osteoporose komt veel voor bij vrouwen (ruim drie keer meer dan bij mannen). Bijna een op de zes vrouwen boven de 55 jaar heeft een lichte tot ernstige mate van osteoporose. Deze ziekte verloopt vaak ongemerkt totdat opeens door wervelinzakking rugpijn ontstaat of bij een val de botten erg broos blijken en breken.

Een gezonde voeding met voldoende groene groenten en peulvruchten bevat geregeld al zo’n 400 tot 500 mg calcium. Aanvulling van nog eens 500 mg extra calcium is aan te raden. Dat kan vanuit de voeding, bijvoorbeeld door dagelijks biogarde of hüttenkäse te eten of 3 tot 4 glazen sojamelk met extra calcium te nemen. Kies het liefst voor een pak verse sojamelk (uit de koeling).
Calcium wordt beter opgenomen uit de voeding als u voldoende vitamine D in het lichaam hebt. Vitamine D maakt u aan met daglicht op het gezicht, armen, benen en liefst de romp. (Zonnebrandcrèmes remmen bijna volledig de aanmaak van vitamine D!) Daarnaast nemen we vitamine D op uit onze voeding, met name uit margarine, haring, makreel en sardines en natuurlijk levertraan. In onze praktijk zien we regelmatig mensen met een te laag vitamine D gehalte in het bloed, zelfs in de zomer. Voor deze mensen is extra inname van vitamine D3 aan te raden.

Omdat bij osteoporose de botten zwakker zijn, kan een val snel lijden tot een botbreuk. Minder vallen helpt. Het leuke is dat uit diverse studies blijkt dat vitamine D ook helpt om minder te vallen. Hoe het precies werkt is nog onduidelijk maar het werkt waarschijnlijk in op de spieren waardoor we beter balans kunnen houden en minder snel vermoeide spieren hebben en dus steviger staan. Diverse studies laten zien dat Tai Chi beoefenen ook helpt voor een betere balans en minder kans op het breken van een heup. Als we dan ook nog eens net als de Chinezen de Tai Chi buiten in de zon beoefenen, zijn we denk ik echt goed bezig.

Ter preventie (en behandeling) van osteoporose: Drink niet meer dan 2 kopjes koffie per dag, wees matig met alcohol en rook niet. Drink geen koolzuurhoudende frisdranken en drink dagelijks bij voorkeur biologische groene thee. Drink liever geen melk. Wel aan te bevelen is sojamelk, soja-yoghurt en eventueel aan zuivel: jonge kaas, Hüttenkäse, biogarde, yoghurt met extra melkzuurbacteriën. Sport tenminste 3 keer per week een half uur. Stoffen die zorgen voor sterkere botten zijn: calcium (als voedingssupplement liefst in combinatie met magnesium en zit verder in kaas, noten, zaden, peulvruchten en bladgroenten, vooral boerenkool en ook in chlorella, neem verder magnesium (zit veel in noten, olijfolie, vijgen, dadels), mangaan (zit in een goede multi), silicium (=kiezelzuur, zit veel in heermoesthee, bamboescheuten, gierst, quinoa, zilvervliesrijst, haver), boron (zit in een goede multi), vitamine K2 (voedingssupplement) en vitamine D3.

[afsluitend kader]
Studies bij ratten laten zien dat een voeding rijk aan uien, knoflook, soja en peterselie de botafbraak kan remmen en dat de oliën uit salie, rozemarijn en tijm de botdichtheid zelfs doen toenemen.

[credit] Johan Bolhuis, arts





www.natuurarts.nl

Koffie, toast en rimpels (AGE's)

Koffie, toast en rimpels
Ik hou van de geur van vers gebrande en vers gemalen koffie. Er blijken wel achthonderd verschillende geurstoffen in koffie te zitten, waarvan zeker een twintigtal het meeste bijdragen aan die typische koffiegeur. De stoffen die vooral deze geur veroorzaken blijken zogenaamde MRP’s te zijn. MRP staat voor Maillard Reaction Products en dat zijn stoffen die ontstaan bij het bruin worden van producten, bijvoorbeeld het toasten van brood, het maken van crème brulee, het braden van vlees en dus ook het branden van koffiebonen.
Louis Camille Maillard was een Franse arts en chemicus die ontdekte dat de combinatie van suiker en eiwit (aminozuren) tot verbruining kon leiden en dat er een verband was tussen deze reactie en nierziekten.
In ons lichaam kunnen suiker en eiwitten ook met elkaar een verbinding aangaan en dit noemen we dan de vorming van AGEs, dat staat voor Advanced Glycation Endproducts (glycatie=binding aan suiker). Deze verbinding kan zo stevig zijn dat het een normale functie van ons lichaam kan verhinderen. Zo kunnen suikers zich binden aan collageen (is een bouwstof van ons bindweefsel) waardoor er rimpels (beschadigd en minder elastisch bindweefsel) ontstaat en bloedvaten kunnen stijver worden door binding aan elastisch weefsel. Ook staar, “levervlekken”, nierschade, de ziekte van Alzheimer en stijfheid van gewrichten kan het gevolg zijn van AGEs.
In het lichaam worden deze AGEs voor een deel gebonden door receptoren (een soort grijpertjes aan de oppervlakte van cellen) de zogenaamde RAGEs. Deze RAGEs zorgen vervolgens voor een soort ontstekingsreactie waardoor organen nog meer schade oplopen.
Mensen met suikerziekte hebben een hogere bloedsuikerspiegel, daardoor kan suiker makkelijker zich binden aan eiwitten in het lichaam en daarmee ook meer kans op schade aan nieren en bloedvaten geven. Onze voeding bevat ook steeds meer suiker. Onder andere doordat fruit en groenten tegenwoordig zo doorgekweekt zijn dat ze zoeter zijn. De appels van nu zijn echt zoeter dan die van twintig jaar geleden. En daarnaast wordt overal suiker aan toegevoegd, denk maar eens aan frisdranken, broodbeleg, ja zelfs in zalmfilet en kipfilet. Ook fructose geeft de vorming van AGEs, mogelijk zelfs nog sneller.
Behalve de vorming van AGEs in ons lichaam blijkt volgens enkele recente onderzoeken ook de inname van AGEs met de voeding mogelijk bij te dragen aan schade aan bloedvaten, nieren en hersenen. Dat maakt opeens koffie, cola, toast, chips, frites, gebak en koekjes nog minder aantrekkelijk.
Het goede nieuws is dat met meer inzicht in oorzaken van veroudering en het ontstaan van orgaanschade men ook kan zoeken naar AGEs remmers en zelfs AGEsbrekers. De AGEs brekers zijn nog niet vrij verkrijgbaar, maar enkele natuurlijke AGEs remmers zijn onder andere l-carnosine, benfotiamine (een soort vitamine B1), pyridoxamine (een soort vitamine B6), curcuma (geelwortel of koenjit) en kaneel.
Hebben de oma’s dat toch goed aangevoeld die kaneel in de appeltaart.

Johan Bolhuis, arts
www.natuurarts.nl

Kader:
Wil je bij jezelf de vorming van AGEs verminderen dan kun je beginnen met groente en vis te koken of stomen in plaats van te bakken, braden of frituren en neem minder suiker en verborgen suikers (koekjes, brood, alcohol, zoet fruit, vruchtensappen, frisdrank) in. Ook kun je bij een arts je gemiddelde bloedsuikergehalte eens laten bepalen, dit is de HbA1c of GlycHb. Het streven is dat deze onder de 5,5 procent ligt.

Als je thee maar groen is

Als je thee maar groen is.

Voor nog geen 20 eurocent per dag kun je iets heel gezonds doen, namelijk over de dag verdeeld vier tot vijf kopjes biologische groene thee drinken.
Groene thee drinken kan bijdragen aan je gezondheid. Er is steeds meer bewijs dat stoffen uit groene thee de bloeddruk verlagen, het cholesterol verlagen, ontstekingen remmen, helpen bij het afvallen, de kans op bepaalde vormen van kanker, waaronder prostaatkanker, borstkanker, darmkanker en huidkanker verminderen, de kans op dementie verminderen en de werking van bepaalde antibiotica dubbel zo sterk maken.
Zowel groene thee als oolong thee en zwarte thee bestaat uit blaadjes geplukt van de theeplant, de Camellia sinensis. Bij groene thee worden die blaadjes geplukt, gestoomd en vervolgens gedroogd. Bij zwarte thee ondergaan de blaadjes diverse handelingen (o.a. fermentatie (een soort gistingsproces) en verhitting) waardoor ook een aantal gezonde stoffen verloren gaat, maar de smaak zachter en minder bitter wordt. Oolong thee wordt wat minder lang gefermenteerd en zit wat inhoud van gezonde stoffen betreft tussen de groene en de zwarte thee in. Groene thee is gezonder dan zwarte thee, er zitten nog meer de natuurlijke stoffen in, met name de zogenaamde catechinen, waarvan ECGC de belangrijkste is. Kies voor biologische thee omdat groene thee vaak uit landen komt waar de controle op “gewasbeschermingsmiddelen” (dit klinkt minder eng dan pesticiden) wat minder strikt is dan hier in Nederland. Als zo’n bespoten blaadje wordt geplukt en gedroogd en je doet vervolgens de blaadjes weer in je kopje heet water dan krijg je ook wat chemische resten binnen die niet gezond zijn.
Wil je onderzoek doen naar de gezonde effecten van groene thee dan stuit je op problemen. Hoe kun je van iets wat je tussendoor drinkt vaststellen dat het gezond is, als bijvoorbeeld de dingen die je erbij eet, misschien wel nadelig zijn? Verder is niet ieder kop groene thee hetzelfde. Dit heeft onder andere te maken met dat het nogal uitmaakt hoe je je groene thee zet. Een groot deel van de gezonde stoffen uit groene thee, gaan binnen enkele minuten verloren als je er op een verkeerde manier thee van zet. Zie daarom in het kader hoe je het beste je groene thee kan zetten.
Mogelijk verklaart de wijze van zetten voor een deel het verschil in uitkomsten van diverse onderzoeken naar groene thee. Vele studies laten een gunstig effect zien op kanker, overgewicht, suikerzieke en hart- en vaatziekten, maar sommige studies ook niet.
Om meer gelijkheid te krijgen in inname van de juiste stoffen zou je onderzoek kunnen doen naar het effect van een gestandaardiseerde dosis groene thee extracten. Dit soort onderzoeken hebben al plaats gevonden en in het tijdschrift Nutrition van oktober 2008 staat een onderzoek waarin men na drie weken inname van capsules met groene thee extracten al een duidelijke afname constateerde van de bloeddruk, afname van het gehalte aan LDL cholesterol en ook minder ontstekingen in het lichaam en minder tekenen van vrije radicalen schade, allemaal risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Drinken van groene thee kan zeer waarschijnlijk hetzelfde effect geven en zo kun je simpel voor jezelf bijdragen aan een gezonder lijf.

Johan Bolhuis, arts
www.natuurarts.nl

kader:

Aanwijzingen voor het meest effectieve kopje groene thee.
Kook (gezuiverd) water, giet dit in een theepot of thermoskan en gooi er een kopje koud water bij. Druppel wat citroensap in de pot en hang er vervolgens wat biologische groene thee in (zakje of losse blaadjes) en laat dit minimaal 2 minuten en maximaal 10 minuten trekken in een afgesloten pot. Het citroensap remt de afbraak van ECGC en de afgesloten pot voorkomt een beetje de oxidatie van de thee. Drink de thee binnen een uur op. Vind je de thee te bitter dan kun je kiezen voor de combinatie groene thee met jasmijn, een scheutje sojamelk toevoegen of het minder lang laten trekken.

(C) 2005 - Alle rechten voorbehouden

Deze pagina afdrukken