Haver en haverzemelen

Haver
Ik lust er wel pap van….

Sommige woorden vind ik gewoon heel mooi klinken. Het Engelse woord “Serendipity “is er één van. Het betekent het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets totaal anders. Vaak noemen we zoiets gewoon toeval. Het woord toeval zegt het eigenlijk al, het valt je toe.

Van een patiënt van mij hoorde ik zo’n mooi verhaal over iets dat hem toe viel dat ik het met u wil delen.
Deze man had al jaren last van wazig zien na het eten van voeding waar veel suiker of zetmeel in zit. Hij hield daar meestal al rekening mee, at minder zoetigheid en kreeg van mij een voedingssupplement om zijn bloedsuiker stabieler te houden (met onder andere chroom, vanadium, fenegriek, liponzuur en bitter melon extract). Dit werkte redelijk maar een echte oplossing was het niet. Hij had geen suikerziekte, soms een iets hoognormale gemiddelde bloedsuiker (HbA1c).
Op een dag liep hij met zijn vrouw in een winkel en toen viel er opeens voor hem in het gangpad een pakje uit de schappen. Hij raapte het op van de vloer en zag dat het haverzemelen waren en begon de achterkant van de verpakking te lezen. Het zou helpen om de bloedsuiker te reguleren en hij besloot daarop om het eens te gaan proberen.
Na enkele weken kwam hij op mijn spreekuur en vertelde dit verhaal en ook trots het resultaat dat hij zich veel beter voelde, niet meer last van het wazige zien en dat met slechts 1 lepel haverzemelen opgelost in wat water of sap voor elke maaltijd.

Die middag ben ik toch nog eens even de medische literatuur gaan doorspitten om te verdiepen in haver.
Haver is rijk aan B-vitaminen, rijk aan vezels, rijk aan onverzadigde vetzuren en redelijk mineraalrijk. Haver en haverzemelen hebben een cholesterolverlagend effect en beschermen tegen hart- en vaatziekten. Het cholesterol verlagend effect is ook echt een toegestane gezondheidsclaim die op de verpakking mag worden vermeld. Ook is er behoorlijk veel bewijs voor een gunstig effect op de bloedsuiker. Haver en haverzemelen bevatten de stof beta-glucan een stof die zowel de opname van cholesterol als van suikers remt. Het zorgt ervoor dat na een maaltijd met suikers het langer duurt voordat de bloedsuiker spiegel stijgt (remming van de postprandiale glycaemie) en zorgt dat het lichaam minder insuline aanmaakt na een maaltijd. Hierdoor heb je minder snel een dip in de bloedsuiker na het eten en dus minder behoefte aan tussendoortjes. Toevoeging van haverzemelen aan een maaltijd kan voorkomen dat je gaat snoepen en zorgt dat je langer een vol gevoel houdt.
Daarnaast stimuleren de beta-glucanen in haver mogelijk de afweer (waarschijnlijk niet in het bloed, maar wel in de darmen). Bij ontstekingen in het maagdarm-kanaal is havermoutpap dus mogelijk therapeutisch.

Een recent onderzoek (PMID: 20191257) heeft gekeken of haverzemelen inderdaad de conditie van de darmen kan verbeteren. In een verpleeghuis werd bij dertig mensen van 57-98 jaar een onderzoek gedaan naar het effect van extra vezels. Deze mensen hadden allemaal een chronische ziekte en hadden obstipatie door hun ziekte of door het weinig kunnen bewegen en kregen allen geregeld laxeermiddelen. In het kader van het onderzoek kregen vijftien mensen dagelijks 5,2 gram haverzemelen door het eten verwerkt en indien nodig nog een laxeermiddel toegediend, de andere vijftien dienden als controle groep en kregen hetzelfde eten, maar dan zonder de haverzemelen en indien nodig hun laxeermiddel. Aan het begin, halverwege en aan het eind van het onderzoek werd bloedonderzoek gedaan en de inname van vezels en laxeermiddelen werd gerapporteerd. Na 84 dagen bleek dat het vitamine B12 gehalte in de groep met extra haverzemelen niet gezakt was terwijl in de controle groep dit sterk afnam (met het laxeren neem je dus minder je B-vitaminen op en herstel je de darmwand niet goed). Ook was er in de haverzemelen-groep minder laxeermiddel gebruikt. Haverzemelen zorgen er dus voor dat obstipatie minder wordt, de darmfunctie mogelijk herstelt en dat vitamine B12 beter opgenomen kan worden. Bijwerkingen werden niet gevonden. Minder laxeermiddelen en minder B12 suppletie nodig, verpleeghuisartsen tel uit je winst!

Johan Bolhuis, arts
www.natuurarts.nl


Johan’s favoriete havermout recept:
6-7 volle eetlepels biologische grove havermout of nog beter “steelcut-oats” (haver gesneden tot een soort rijstekorrels) + 1 desertlepel haverzemelen kort koken in een pannetje met water tot een iets te dikke brij. Dan een kopje soja-melk toevoegen, wordt het weer wat dunnere pap, een handje vol goji-bessen of rozijnen (of diepgevroren blauwe bessen) en naar smaak iets kaneel of gember toevoegen. Eet smakelijk.